{"id":221,"date":"2025-03-17T17:26:03","date_gmt":"2025-03-17T17:26:03","guid":{"rendered":"http:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/?page_id=221"},"modified":"2025-03-17T18:37:45","modified_gmt":"2025-03-17T18:37:45","slug":"kto-ocalil-50-mezczyzn-z-dabrowy-zamknietych-w-stodole-przez-niemcow","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/?page_id=221","title":{"rendered":"Kto ocali\u0142 50 m\u0119\u017cczyzn z D\u0105browy zamkni\u0119tych w stodole przez Niemc\u00f3w?"},"content":{"rendered":"

Przed ostatnimi \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia do wsi przyby\u0142 przemierzaj\u0105c ponad 700 km Dawid Pauszek poszukuj\u0105c starszych os\u00f3b mog\u0105cych co\u015b wiedzie\u0107 na temat historii zgromadzonych i ocalonych w stodole zak\u0142adnik\u00f3w.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119, fakt, \u017ce niew\u0105tpliwie mia\u0142o miejsce tamto wydarzenie warto zrekonstruowa\u0107 i skonfrontowa\u0107 r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b z czytelnik\u00f3w s\u0142ysza\u0142 o tamtej dramatycznej historii i mo\u017ce wnie\u015b\u0107 do niej nowe fakty.<\/p>\n

Wersja i dokumenty przes\u0142ane przez Pana Dawida Pauszka.<\/p>\n

D\u0142ugo zastanawia\u0142em si\u0119, jak zacz\u0105\u0107 t\u0119 niesamowit\u0105 histori\u0119 mojego dziadka z okresu II wojny \u015bwiatowej. Czy rozpocz\u0105\u0107 od momentu, gdy uratowa\u0142 50 zak\u0142adnik\u00f3w przed rozstrzelaniem, czy od dnia, gdy spokojnym g\u0142osem przy rodzinnym stole powiedzia\u0142: \u201eTo by\u0142em ja\u201d? Ka\u017cdy fragment tej relacji jest wart opowiedzenia. Wiele wieczor\u00f3w sp\u0119dzi\u0142em, sk\u0142adaj\u0105c w g\u0142owie wszystkie zebrane fakty. Za ka\u017cdym razem ta opowie\u015b\u0107 wydawa\u0142a mi si\u0119 coraz bardziej nierealna, a jednak wydarzy\u0142a si\u0119 naprawd\u0119.<\/p>\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 ujawnia\u0107 w 1973 roku, kiedy po raz pierwszy pojawi\u0142y si\u0119 wspomnienia, kt\u00f3re pozwoli\u0142y nam odkry\u0107 fragmenty niezwyk\u0142ej historii dziadka. Moja mama, w\u00f3wczas trzynasto lub czternastoletnia dziewczyna, sp\u0119dza\u0142a wakacje u swojej kole\u017canki ze szko\u0142y. Pewnego dnia rodzin\u0119 kole\u017canki odwiedzi\u0142 wujek, pu\u0142kownik Grochowski z Krakowa (jego to\u017csamo\u015b\u0107, stopie\u0144 wojskowy oraz dok\u0142adne dane wci\u0105\u017c weryfikujemy, lecz ze wzgl\u0119du na okres \u015bwi\u0105teczny mamy ograniczony dost\u0119p do rodziny zmar\u0142ego, jak przypuszczamy, wujka). Podczas kolacji Grochowski postanowi\u0142 podzieli\u0107 si\u0119 wspomnieniami z okresu II wojny \u015bwiatowej. Jego opowie\u015b\u0107 dotyczy\u0142a partyzant\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na Rzeszowszczy\u017anie.<\/p>\n

W trakcie tej relacji pojawi\u0142a si\u0119 posta\u0107 m\u0142odego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142ania wywiadowcze i wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w uratowaniu przed rozstrzelaniem i uwolnieniu 50 zak\u0142adnik\u00f3w z wioski D\u0105browa, po\u0142o\u017conej kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w od Rzeszowa. M\u0142ody bohater uratowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c okoliczne kobiety przed gwa\u0142tem. Ta emocjonuj\u0105ca historia, pe\u0142na dramatyzmu, zapad\u0142a g\u0142\u0119boko w pami\u0119\u0107 mojej mamy, kt\u00f3ra niezw\u0142ocznie po powrocie do domu opowiedzia\u0142a j\u0105 przy rodzinnym stole.<\/p>\n

Ku zaskoczeniu wszystkich obecnych, m\u00f3j dziadek, Bronis\u0142aw Mroczkowski, spokojnie wsta\u0142 i powiedzia\u0142: \u201eTo by\u0142em ja\u201d. Na chwil\u0119 zapad\u0142a cisza. Wszyscy spojrzeli na niego z niedowierzaniem, jakby czekali na dalsze wyja\u015bnienia. Jego spojrzenie by\u0142o powa\u017cne, a g\u0142os zdradza\u0142 nie tylko odwag\u0119, ale te\u017c ci\u0119\u017car wspomnie\u0144. Mama, patrz\u0105c na niego szeroko otwartymi oczami, zapyta\u0142a: \u201eNaprawd\u0119, tato?\u201d, a on tylko skin\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105, siadaj\u0105c z powrotem przy stole.. Te trzy s\u0142owa sta\u0142y si\u0119 dla mnie symbolem niezwyk\u0142ej odwagi, ale i skromno\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry przez ponad trzy dekady nosi\u0142 w sobie ci\u0119\u017car tych wspomnie\u0144, nie dziel\u0105c si\u0119 nimi z nikim.<\/p>\n

Kr\u00f3tko po tych wakacjach 1973 roku, za namow\u0105 \u017cony i c\u00f3rek, dziadek uda\u0142 si\u0119 do D\u0105browy. Jak relacjonowa\u0142, gdy pojawi\u0142 si\u0119 we wsi, zosta\u0142 rozpoznany i bardzo ciep\u0142o przywitany przez mieszka\u0144c\u00f3w. To wydarzenie ostatecznie potwierdzi\u0142o rodzinie, \u017ce opowie\u015b\u0107 pu\u0142kownika Grochowskiego mia\u0142a swoje korzenie w rzeczywisto\u015bci. Podczas odwiedzin w D\u0105browie dziadek zebra\u0142 zeznania \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 jego zaanga\u017cowanie w dzia\u0142ania wojenne. W\u015br\u00f3d tych relacji opisano, jak przyczyni\u0142 si\u0119 do ocalenia zak\u0142adnik\u00f3w i ochroni\u0142 kobiety przed okrucie\u0144stwami wojny. Orygina\u0142y tych dokument\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 w archiwach ZHRL, a ich skany za\u0142\u0105czam do niniejszego artyku\u0142u.<\/p>\n

Jak to cz\u0119sto bywa w \u017cyciu, gdy co\u015b mamy na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, rzadko traktujemy to powa\u017cnie i z nale\u017cytym szacunkiem. Dopiero kiedy to tracimy, szeroko otwieramy oczy ze zdziwienia. Tak by\u0142o i tym razem. Dopiero wiele lat po \u015bmierci mojego dziadka poprosi\u0142em mam\u0119 o przejrzenie dokument\u00f3w, kt\u00f3re pozostawi\u0142 w naszym rodzinnym domu. Ku mojemu zaskoczeniu wszystko, co dot\u0105d wydawa\u0142o si\u0119 tylko legend\u0105, wspomnieniem starszego cz\u0142owieka wracaj\u0105cego my\u015blami do m\u0142odzie\u0144czych lat u schy\u0142ku \u017cycia, okaza\u0142o si\u0119 prawd\u0105.<\/p>\n

Aby uczci\u0107 pami\u0119\u0107 dziadka i jego dokonania, postanowi\u0142em zbada\u0107 t\u0119 histori\u0119. Wybra\u0142em si\u0119 do wsi D\u0105browa, oddalonej prawie 700 kilometr\u00f3w od mojego miejsca zamieszkania. Na miejscu spotka\u0142em si\u0119 z ogromn\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i gotowo\u015bci\u0105 do pomocy ze strony mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

\"\"\"\"<\/p>\n

Na zdj\u0119ciach Bronis\u0142aw Mroczkowski.
\nZeznania \u015bwiadk\u00f3w<\/strong><\/a>.
\nZgodnie z obietnic\u0105 zamieszczamy materia\u0142y i opowie\u015b\u0107 Pana Dawida Pauszka.
\nJednak\u017ce z powy\u017cszych dokument\u00f3w nie dowiadujemy si\u0119 dlaczego w stodole Niemcy zamkn\u0119li zak\u0142adnik\u00f3w, w jaki spos\u00f3b oni zostali ocaleni oraz sk\u0105d we wsi wzi\u0105\u0142 si\u0119 Bronis\u0142aw Mroczkowski, co robi\u0142, gdzie po wojnie zamieszka\u0142 i etc.<\/p>\n

Nieco wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a na tamte dramatyczne chwile rzucaj\u0105 wspomnienia J\u00f3zefa D\u0142ugosza, kt\u00f3ry zna tamte wydarzenia.<\/p>\n

Do dramatycznych zdarze\u0144 dosz\u0142o latem 1944 roku, kiedy wojska niemieckie wycofywa\u0142y si\u0119 przed nacieraj\u0105cymi Rosjanami w kierunku S\u0119dziszowa Ma\u0142opolskiego. Jak relacjonuje Pan J\u00f3zef D\u0142ugosz niedaleko naszego starego domu sta\u0142a stodo\u0142a Agaty D\u0142ugosz. Do tej stodo\u0142y wojsko niemieckie zap\u0119dzi\u0142o kilkunastu m\u0119\u017cczyzn z okolicznych dom\u00f3w. Mieli oni stanowi\u0107 zabezpieczenie na wypadek, gdyby Armia Krajowa lub inne oddzia\u0142y pr\u00f3bowa\u0142y atakowa\u0107 Niemc\u00f3w. Sytuacja wygl\u0105da\u0142a bardzo gro\u017anie, gdy\u017c \u017co\u0142nierze niemieccy zm\u0119czeni i wycie\u0144czeni wojennym wysi\u0142kiem wszelkie akty niepos\u0142usze\u0144stwa karali \u015bmierci\u0105. A nikt z mieszka\u0144c\u00f3w wsi nie m\u00f3g\u0142 zagwarantowa\u0107, \u017ce nie zostan\u0105 zaatakowani przez boj\u00f3wki, kt\u00f3re wtedy grasowa\u0142y w okolicy. \u00a0Niemcy zagrozili, \u017ce je\u015bli co\u015b si\u0119 stanie to spal\u0105 stodo\u0142\u0119 wraz z zak\u0142adnikami. Z zamkni\u0119cia uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 Leonowi Kwa\u015bnikowi, kt\u00f3rego dom jest naprzeciw kapliczki. Negocjacje z Niemcami mia\u0142a prowadzi\u0107 nauczycielka d\u0105browskiej szko\u0142y Pani Lalicka, kt\u00f3ra zna\u0142a dobrze j\u0119zyk niemiecki a jej m\u0105\u017c znajdowa\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d zak\u0142adnik\u00f3w. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce w tamtym czasie nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o i wojska niemieckie wycofa\u0142y si\u0119 przez nikogo niepokojone, a zamkni\u0119tych m\u0119\u017cczyzn w stodole zwolniono.<\/p>\n

Je\u015bli kto\u015b z czytelnik\u00f3w s\u0142ysza\u0142 o tej historii, mo\u017ce napisa\u0107 w komentarzu na FB.<\/p>\n

\"\"\"\"<\/p>\n

Tak wygl\u0105da\u0142a stodo\u0142a. Obecnie znajduje si\u0119 na posesji \u0141obod\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

Czerwonym k\u00f3\u0142kiem oznaczono lokalizacj\u0119 stodo\u0142y w \u00f3wczesnej D\u0105browie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed ostatnimi \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia do wsi przyby\u0142 przemierzaj\u0105c ponad 700 km Dawid Pauszek poszukuj\u0105c starszych os\u00f3b mog\u0105cych co\u015b wiedzie\u0107 na temat historii zgromadzonych i ocalonych w stodole zak\u0142adnik\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119, fakt, \u017ce niew\u0105tpliwie mia\u0142o miejsce tamto wydarzenie warto zrekonstruowa\u0107 i skonfrontowa\u0107 r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b z czytelnik\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-221","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":239,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221\/revisions\/239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}