Drag\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra odstrasza\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w miasta od sta\u0142ego zamieszkania na wsi – to by\u0142 brak mieszka\u0144. Nauczyciele otrzymywali prac\u0119, tam, gdzie by\u0142a szko\u0142a – a nikt nie troszczy\u0142 si\u0119, czy nauczyciel b\u0119dzie mia\u0142 we wsi mieszkanie. P\u00f3\u017aniej wysz\u0142a ustawa, \u017ce gmina winna postara\u0107 si\u0119 nauczycielowi o mieszkanie – ale – c\u00f3\u017c pomog\u0142y starania, je\u015bli we wsi nie by\u0142o \u017cadnego domu o dwu izbach, gdzie by ta druga izba by\u0142a samodzielnym lokalem z osobnym wej\u015bciem. Zabudowanie mieszkalne sk\u0142ada\u0142o si\u0119 przewa\u017cnie z jednej izby, sieni i komory, albo z dwu izb po jednej stronie domu, sieni i komory po drugiej stronie domu. Druga izba nie mia\u0142a osobnych drzwi z sieni, wchodzi\u0142o si\u0119 do niej przez kuchni\u0119. W tych warunkach wiele nauczycielek mieszka\u0142o – jak np. w B\u0119dziemy\u015blu w drugiej izbie, w mieszkaniu wsp\u00f3lnym z gospodarzem, z wej\u015bciem przez ich kuchni\u0119, kt\u00f3ra w wiejskich warunkach by\u0142a zarazem pokojem – sypialni\u0105, jadalni\u0105 – i wszystkim. Czasem ta druga izba mia\u0142a pod\u0142og\u0119, a czasem tylko gliniane klepisko, lepione glin\u0105 \u015bciany, ceglany piec i belkowany sufit.<\/p>\n
Wsp\u00f3lnota mieszkaniowa by\u0142a nad wyraz krepuj\u0105ca, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o inwazji much, pche\u0142, karaluch\u00f3w, wszy, ston\u00f3g, kt\u00f3re w fatalnych warunkach higienicznych, jakie panowa\u0142y w okresie wielkiej n\u0119dzy wsi, stanowi\u0142y prawie nieod\u0142\u0105cznych wsp\u00f3\u0142mieszka\u0144c\u00f3w wiejskiej izby.<\/p>\n
Czasem musia\u0142a nauczycielka z braku jakiejkolwiek izby mieszkalnej zajmowa\u0107 dawne pomieszczenie sklepowe z wyj\u015bciem wprost – przez szklane drzwi „na pole”. Czasem w jakim\u015b chwilowo niezamieszkanych pomieszczeniach dworskich o wielu pustych pokojach, gdzie „straszy\u0142o” – o ile nie duchy, to niedomkni\u0119te, zepsute okiennice, lub drzwi, wisz\u0105ce na jednym zawiasie.<\/p>\n
O wszelkich oczywi\u015bcie wygodach, jak \u015bwiat\u0142o elektryczne, woda w mieszkaniu, \u0142azienka, klozet – nawet nie marzyli wiejscy nauczyciele. Dobrze – je\u015bli na obej\u015bciu szkolnym znajdowa\u0142a si\u0119 studnia, je\u015bli blisko szko\u0142y znajdowa\u0142 si\u0119 sklepik, gdzie mo\u017cna by\u0142o zaopatrzy\u0107 si\u0119 w naft\u0119, zapa\u0142ki. Wszelkie zakupy w takim sklepiku trzeba by\u0142o za\u0142atwi\u0107 w dzie\u0144, gdy\u017c w jesieni, gdy o czwartej godzinie robi\u0142o si\u0119 ciemno – przej\u015bcie cho\u0107by bliskiej odleg\u0142o\u015bci po wiejskiej drodze, w g\u0142\u0119bokim b\u0142ocie, przy braku o\u015bwietlenia -wymaga\u0142o but\u00f3w z cholewami – i nie nale\u017ca\u0142o do przyjemnych.<\/p>\n
W D\u0105browie by\u0142o przy szkole dwupokojowe mieszkanie dla nauczyciela i na poddaszu znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kawalerski pokoik, tak \u017ce nauczyciele mieli zapewniony dach nad g\u0142ow\u0105. Praca o\u015bwiatowa dla doros\u0142ych prowadzona przez nauczycielk\u0119 nie mia\u0142a przeszk\u00f3d. W 1933-34 r. prowadzony by\u0142 kurs wieczorowy dla doros\u0142ych, zesp\u00f3\u0142 amatorskiego teatru przy Kole M\u0142odzie\u017cy odegra\u0142 dwa przedstawienia: Fredry – „Consilium facultatis” i \u201ePrawica oraz lewica” – zorganizowano dwie zabawy dochodowe, aby zebra\u0107 pieni\u0105dze na budow\u0119 domu ludowego- m\u0142odzie\u017c bra\u0142a udzia\u0142 w zorganizowaniu obchod\u00f3w \u015bwi\u0119ta 3-go Maja, oraz pomaga\u0142a przy choince dla dzieci. Zorganizowano kurs gotowania i pieczenia dla gospody\u0144, kt\u00f3re nauczy\u0142y si\u0119 na nim nie tylko przyrz\u0105dzania w lokalnych warunkach, z w\u0142asnych, wiejskich produkt\u00f3w rozmaitych potraw – ale – z okazji\u00a0 \u00a0wsp\u00f3lnego z instruktork\u0105 i nauczycielami spo\u017cywania tych posi\u0142k\u00f3w, nauczy\u0142y si\u0119 higieny i kultury jedzenia.<\/p>\n
Ka\u017cda impreza kulturalna, kt\u00f3r\u0105 organizowa\u0142a nauczycielka cieszy\u0142a si\u0119 powodzeniem w ca\u0142ej wsi, cho\u0107 przecie\u017c udzia\u0142 w niej kosztowa\u0142 przewa\u017cnie -50 gr – co w sytuacji materialnej wsi walcz\u0105cej w 1933 r. dos\u0142ownie o ka\u017cdy grosz – by\u0142o sum\u0105 du\u017c\u0105 (dla por\u00f3wnania1 jajo w okresie letnim kosztowa\u0142o 3-4 gr. w okresie zimowym 5-6 gr.).<\/p>\n
Na przedstawienie dzieci\u0119ce „Zaczarowana Kr\u00f3lewna” \u2013 na „Jase\u0142ka” Porazi\u0144skiej, przyszli nie tylko zaproszeni rodzice, ale babcie i ciocie, aby ogl\u0105da\u0107 za swoje – jak\u017ce cenne 50 gr. wnuczki i wnuczk\u00f3w w bibu\u0142kowych strojach krasnoludk\u00f3w, le\u015bnych duszk\u00f3w, pasterzy itp.<\/p>\n
Jak\u017ce dumne czu\u0142y si\u0119 dzieci, graj\u0105c dla takiej widowni, jak wysila\u0142y si\u0119, aby najlepiej zagra\u0107, naj\u0142adniej za\u015bpiewa\u0107. Wiedzia\u0142y, \u017ce ca\u0142a doros\u0142a wie\u015b b\u0119dzie ocenia\u0107 ich gr\u0119, nie posk\u0105pi im pochwa\u0142, czy te\u017c krytyki.<\/p>\n
\u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy wsi\u0105, a szko\u0142\u0105 by\u0142a fundamentem w D\u0105browie – fundamentem, na kt\u00f3rym ka\u017cde poczynanie kulturalne, o\u015bwiatowe szko\u0142y mog\u0142o liczy\u0107 na pomy\u015blny przebieg. Nie by\u0142o wtedy przymusowej organizacji komitet\u00f3w rodzicielskich, ale na wywiad\u00f3wce nie brak\u0142o prawie \u017cadnego rodzica. Gdy wyr\u00f3\u017cni\u0142am publicznie najlepiej ucz\u0105ce si\u0119 dzieci, widzia\u0142am, jak bardzo dumni i wzruszeni byli rodzice. W takiej atmosferze – \u017cadna wskaz\u00f3wka pedagogiczna odno\u015bnie zachowania, czy nauki dzieci, nie zosta\u0142a pomini\u0119ta, ani zlekcewa\u017cona. Widzia\u0142am to w najbli\u017cszych dniach po wywiad\u00f3wce, obserwuj\u0105c lepsze zaopatrzenie dzieci w przybory szkolne, w chusteczki do nosa. itp.<\/p>\n
Podczas wywiad\u00f3wki ogl\u0105dali rodzice z dum\u0105 – now\u0105 szaf\u0119 biblioteczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 za pieni\u0105dze, zarobione przez dzieci odegraniem przedstawienia zrobi\u0142 d\u0105browski stolarz, Ma\u015b, wypalaj\u0105c wewn\u0105trz szafy pami\u0105tkow\u0105 dat\u0119 i klas\u0119 dzieci. A cz\u0119\u015b\u0107 artystyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142am dla rodzic\u00f3w w pracy pozalekcyjnej z dzie\u0107mi – musia\u0142y dzieci po wywiad\u00f3wce kilka razy powtarza\u0107. By\u0142y to pie\u015bni ludowe, \u015bpiewane w D\u0105browie, wyuczone w ch\u00f3rze dzieci\u0119cym z akompaniamentem skrzypiec przedstawione w formie inscenizacji, w strojach ludowych.<\/p>\n
Przy trzecim, czy czwartym powt\u00f3rzeniu, gdy dzieci by\u0142y ju\u017c na prawd\u0119 zm\u0119czone ta\u0144cem i \u015bpiewem, rodzice zacz\u0119li nuci\u0107 razem z nimi, ciesz\u0105c si\u0119 i r\u00f3wnocze\u015bnie zdumiewaj\u0105c, \u017ce to mo\u017cna ich wsiowe \u015bpiewki tak pi\u0119knie odegra\u0107.<\/p>\n
Przy nast\u0119pnych imprezach, z okazji odgrywania jase\u0142ek ma\u0142a sala szkolna nie mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 wszystkich ch\u0119tnych widz\u00f3w, tak \u017ce musia\u0142am przedstawienie kilkakrotnie powtarza\u0107. W jase\u0142ka wkomponowa\u0142am kol\u0119dy i pastora\u0142ki, kt\u00f3rych nauczy\u0142am si\u0119 od dzieci w D\u0105browie. Same dzieci r\u00f3wnie\u017c zrobi\u0142y wed\u0142ug wzor\u00f3w miejscowych gwiazd\u0119 i turonia – a widownia znowu pomaga\u0142a dzieciom \u015bpiewa\u0107 starodawne pastora\u0142ki wiejskie.<\/p>\n
Akcja dalszego kszta\u0142cenia zdolniejszych dzieci w siedmioklasowej szkole we Trzcianie, znalaz\u0142a wielu ch\u0119tnych. Spotyka\u0142am nieraz moich dawnych uczni\u00f3w w trzcie\u0144skiej szkole i w Rzeszowie, gdzie niekt\u00f3rzy ko\u0144czyli gimnazjum.<\/p>\n
Namawia\u0142am nieraz rodzic\u00f3w, aby nie poprzestawali na kszta\u0142ceniu dzieci tylko w d\u0105browskiej szkole – ale z powodu ub\u00f3stwa wielu rodzin nie zawsze by\u0142o to mo\u017cliwe.<\/p>\n
Dwie bardzo zdolne dziewczynki oddali rodzice – do klasztoru w Krakowie. Tam kszta\u0142cono je za darmo – ale tam ju\u017c zosta\u0142y – jako zakonnice, jedna w charakterze nauczycielki, druga przedszkolanki. Szczeg\u00f3lnie \u017cal mi by\u0142o m\u0142odszej z nich, Genowefy D\u0142ugosz, kt\u00f3ra by\u0142a wybitnie uzdolnionym dzieckiem, w kierunku malarskim. To dziecko, b\u0119d\u0105c w czwartej klasie potrafi\u0142o – nie uczone przez nikogo ani w domu, ani w szkole rysowa\u0107 g\u0142owy swoich kole\u017canek z uderzaj\u0105cym podobie\u0144stwem, potrafi\u0142o kopiowa\u0107 poczt\u00f3wki z postaciami ludzkimi \u2013 zwyk\u0142ymi kredkami woskowymi.<\/p>\n
Mimo mojego namawiania, aby j\u0105 kszta\u0142ci\u0107- matka jej, niezamo\u017cna wdowa na niewielkim skrawku ziemi – nie mog\u0142a zdecydowa\u0107 si\u0119. Oddaj\u0105c dziecko do klasztoru – mo\u017ce mia\u0142a cich\u0105 nadziej\u0119, \u017ce j\u0105 tam wykszta\u0142c\u0105, wykorzystaj\u0105 jej niew\u0105tpliwe zdolno\u015bci. Niestety – klasztor mia\u0142 widocznie inne plany. Odwiedzi\u0142a mnie niedawno – ju\u017c w habicie zakonnym. Pogodzi\u0142a si\u0119 z losem, jest opiekunk\u0105 ma\u0142ych dzieci, rymuje niewiele, jakie\u015b obrazki \u015bwi\u0119tych, dla cel\u00f3w klasztornych – albo co\u015b tam dla dzieci.<\/p>\n
W mojej pracy nauczycielskiej na wsi, napotyka\u0142am nieraz wybitnie uzdolnione dzieci wiejskie, ale n\u0119dza wsi nie pozwoli\u0142a na wykorzystanie ich zdolno\u015bci. W pracy kulturalno- o\u015bwiatowej w D\u0105browie, wielk\u0105 przeszkod\u0105 by\u0142o brak domu ludowego i \u015bwiat\u0142a elektrycznego.<\/p>\n
Wszystkie zebrania m\u0142odzie\u017cy, kursy dla doros\u0142ych, pr\u00f3by ch\u00f3ru czy zespo\u0142u amatorskiego, odbywa\u0142y si\u0119 z konieczno\u015bci w sali szkolnej.<\/p>\n
Mia\u0142o to swoje ujemne strony. Doro\u015bli nie mie\u015bcili si\u0119 w ciasnych \u0142awkach szkolnych – ka\u017cda impreza wymaga\u0142a wynoszenia sprz\u0119tu szkolnego na korytarz. Po ka\u017cdej imprezie trzeba by\u0142o natychmiast wieczorem lub raniutko sal\u0119 szkoln\u0105 dok\u0142adnie sprz\u0105ta\u0107, sprz\u0119ty ustawia\u0107, – tak aby nauka szkolna nie mia\u0142a przeszk\u00f3d.<\/p>\n
Sprawa budowy domu ludowego, by\u0142a wi\u0119c jedn\u0105 z najpilniejszych potrzeb, nieodzownych dla dalszego prowadzenia pracy kulturalno-o\u015bwiatowej.<\/p>\n
Fundusze na ten cel gromadzi\u0142a miejscowa stra\u017c po\u017carna, ko\u0142o m\u0142odzie\u017cy – oczywi\u015bcie z przedstawie\u0144 i zabaw dochodowych organizowanych kilka razy do roku.<\/p>\n
Jednak dopiero akcja wspomnianego ju\u017c w\u00f3jta Barana J\u00f3zefa, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do uchwa\u0142y rady gromadzkiej, moc\u0105 kt\u00f3rej opodatkowali si\u0119 wszyscy mieszka\u0144cy wsi na ten cel – nie tylko…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Drag\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra odstrasza\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w miasta od sta\u0142ego zamieszkania na wsi – to by\u0142 brak mieszka\u0144. Nauczyciele otrzymywali prac\u0119, tam, gdzie by\u0142a szko\u0142a – a nikt nie troszczy\u0142 si\u0119, czy nauczyciel b\u0119dzie mia\u0142 we wsi mieszkanie. P\u00f3\u017aniej wysz\u0142a ustawa, \u017ce gmina winna postara\u0107 si\u0119 nauczycielowi o mieszkanie – ale – […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-271","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=271"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/271\/revisions\/278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}