{"id":316,"date":"2025-08-31T20:32:20","date_gmt":"2025-08-31T20:32:20","guid":{"rendered":"http:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/?page_id=316"},"modified":"2025-08-31T21:44:28","modified_gmt":"2025-08-31T21:44:28","slug":"ii-wojna-swiatowa-we-wspomnieniach-dabrowian","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/?page_id=316","title":{"rendered":"II wojna \u015bwiatowa we wspomnieniach D\u0105browian"},"content":{"rendered":"

Wspomnienie J\u00f3zefa D\u0142ugosza urodzonego 1933 r. w D\u0105browie, kt\u00f3ry w czasie wybuchu wojny mia\u0142 6 lat.<\/strong><\/p>\n

\"J\u00f3zef

J\u00f3zef D\u0142ugosz<\/p><\/div>\n

Wojn\u0119 zapami\u0119ta\u0142em z bombardowania mostu kolejowego, zwanego wtedy \u017celaznym mostem. Mieli\u015bmy obok mostu pole, kt\u00f3re te\u017c zosta\u0142o zbombardowane. Zgin\u0119\u0142a na nim pas\u0105ca si\u0119 krowa. To by\u0142a pierwsza ofiara niemieckiej napa\u015bci w D\u0105browie.<\/p>\n

\"\"

Most \u017celazny (kolejowy)<\/p><\/div>\n

W samej wsi by\u0142o s\u0142ycha\u0107 dr\u017cenie szyb w domach. \u00a0W\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w zapanowa\u0142a ogromna panika i strach. Cz\u0119\u015b\u0107 ludzi z dobytkiem uciek\u0142a do ,,Lasku\u201d. \u00a0Tam byli\u015bmy kilka dni. \u00a0Pami\u0119tam, \u017ce 7 wrze\u015bnia do wsi przyjechali Niemcy na motorach oraz samochodami. \u00a0Cz\u0119\u015b\u0107 jecha\u0142a przez nasz\u0105 wie\u015b, cz\u0119\u015b\u0107 ,,G\u00f3rnym Go\u015bci\u0144cem”\u00a0 a wi\u0119kszo\u015b\u0107 armii jecha\u0142a ,,Cesarskim Go\u015bci\u0144cem\u201d, czyli dzisiejsz\u0105 szos\u0105 S\u0119dzisz\u00f3w-Rzesz\u00f3w.<\/p>\n

\"\"

Lasek<\/p><\/div>\n

Ludzie bardzo bali si\u0119 wkraczaj\u0105cych Niemc\u00f3w do wsi, nikt ich nie wita\u0142. \u00a0Wszyscy \u017cyli w strachu i zadawali sobie pytanie, co teraz b\u0119dzie?<\/p>\n

W czasie okupacji niemieckiej by\u0142o we wsi kilka niebezpiecznych incydent\u00f3w z udzia\u0142em Niemc\u00f3w. Poszukiwali oni dziecka \u017cydowskiego w domu rodziny Pi\u0119t\u00f3w. Tamtego domu ju\u017c nie ma. Na szcz\u0119\u015bcie, dziewczynki nie znale\u017ali i ani jej, ani rodzinie Pi\u0119t\u00f3w nic nie zrobiono. Tego domu ju\u017c nie ma. Nie musz\u0119 m\u00f3wi\u0107 chyba, \u017ce za przechowywanie i ukrywanie \u017byd\u00f3w grozi\u0142a \u015bmier\u0107.<\/p>\n

U nas w domu by\u0142a rewizja niemieckich policjant\u00f3w. Kto\u015b doni\u00f3s\u0142, \u017ce mamy nielegalnie zabit\u0105 \u015bwinie. Niemiecki policjant wyprowadzi\u0142 naszego ojca na podw\u00f3rze i chcia\u0142 go w pewnym momencie zastrzeli\u0107. Bardzo wtedy p\u0142akali\u015bmy, prosili\u015bmy niemieckiego policjanta, aby nie zabija\u0142 ojca. Mo\u017ce nasz p\u0142acz go uj\u0105\u0142, z\u0142o\u017cy\u0142 on bro\u0144 na rami\u0119 i oddali\u0142 si\u0119.<\/p>\n

Chyba najbardziej dramatyczny moment z udzia\u0142em Niemc\u00f3w mia\u0142 miejsce w lecie 1944 roku podczas wycofywania si\u0119 wojsk niemieckich pod naporem sowieckiej ofensywy. \u00a0Niedaleko naszego starego domu sta\u0142a stodo\u0142a Agaty D\u0142ugosz. Do niej wojsko niemiecko zap\u0119dzi\u0142o kilkunastu m\u0119\u017cczyzn z okolicznych dom\u00f3w w charakterze zak\u0142adnik\u00f3w. W razie pr\u00f3by odbicia ich przez \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej mieli oni zgin\u0105\u0107. O uwolnienie zak\u0142adnik\u00f3w zamkni\u0119tych w stodole prosi\u0142a mi\u0119dzy innymi nauczycielka \u2013Pani Lalicka, kt\u00f3ra zna\u0142a j\u0119zyk niemiecki. W stodole by\u0142 te\u017c uwi\u0119ziony jej m\u0105\u017c. \u00a0Ostatecznie ta dramatyczna historia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie i nikomu nic si\u0119 nie sta\u0142o. Wszyscy zostali uwolnieni zgodnie z umow\u0105. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce ze stodo\u0142y uda\u0142o si\u0119 uciec Leonowi Kwa\u015bniakowi, kt\u00f3rego drewniany dom stoi do dzi\u015b naprzeciwko naszej kapliczki.<\/p>\n

Fragment opowiadania nades\u0142anego przez pana Janusza Irze\u0144skiego z Lubli\u0144ca, po\u015bwi\u0119cony wojennym losom jego ojca \u2013 Edwarda Irze\u0144skiego.<\/strong><\/p>\n

Edek tak jak wszyscy mieszka\u0144cy wsi D\u0105browa by\u0142 zmuszany do pracy we dworze przej\u0119tym przez Niemc\u00f3w, bo \u017co\u0142nierze Wermachtu musieli by\u0107 dobrze \u017cywieni. Ponadto jak inni zmuszany by\u0142 do od\u015bnie\u017cania tor\u00f3w kolejowych. Tata opowiada\u0142, jak Niemcy zaatakowali Rosjan w 1941 roku, to transporty wojskowe sz\u0142y dwoma torami w kierunku wschodnim.\u00a0 Tymi torami te\u017c jechali \u017co\u0142nierze niemieccy i w\u0142oscy. Ci \u017co\u0142nierze nie wiedzieli nawet, \u017ce jad\u0105 na front wschodni, szczeg\u00f3lnie W\u0142osi. Ojciec opowiada\u0142 takie jedno zdarzenie, gdy transport z \u017co\u0142nierzami si\u0119 zatrzyma\u0142 i W\u0142osi, gdy dowiedzieli si\u0119 od Polak\u00f3w pracuj\u0105cych przy torach, \u017ce jad\u0105 do Rosji, na wschodni front to p\u0142akali i oddawali r\u00f3\u017cne rzeczy dla pracuj\u0105cych niewolnik\u00f3w \u2013 ubrania, buty, chleb. Niemcy z kolei byli butni i rozbawieni.<\/p>\n

Ojciec od\u015bnie\u017caj\u0105c tory na prze\u0142omie 1942 i 1943 roku widzia\u0142 te\u017c zim\u0105, jak wraca\u0142y wagony z frontu wschodniego, pe\u0142ne sztywnych trup\u00f3w \u017co\u0142nierzy w\u0142oskich i niemieckich. Oni byli zabici i przemarzni\u0119ci \u201ena ko\u015b\u0107\u201d. Podczas takiego jednego od\u015bnie\u017cania w 1943 roku zabrano ojca, jego koleg\u00f3w Kazimierza Ciebier\u0119\u00a0 i Wac\u0142awa Bassar\u0119 do \u201eBaudienst\u201d (S\u0142u\u017cba Budowlana w Generalnym Gubernatorstwie) do s\u0142u\u017cby budowlanej dla dystryktu krakowskiego. By\u0142 to skoszarowany ob\u00f3z pracy przymusowej dla mieszka\u0144c\u00f3w Generalnej Guberni. Budowali jaki\u015b inny ob\u00f3z jeniecki. Pracowali w tr\u00f3jk\u0119 Edek, Kazek i Wacek. Wacek, kt\u00f3rego\u015b dnia zachorowa\u0142, grypa albo jakie\u015b przezi\u0119bienie i hitlerowiec da\u0142 mu zastrzyk. Nie wiadomo by\u0142o co to za zastrzyk, w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie Edek i Kazek nie\u015bli go na noszach z lazaretu (szpitala) do swojego baraku, to w tym czasie Wacek pogryz\u0142 z b\u00f3lu sw\u00f3j j\u0119zyk i zmar\u0142 na ich r\u0119kach.<\/p>\n

\"\"

Edward Irze\u0144ski w Baudienst (pierwszy od g\u00f3ry)<\/p><\/div>\n

Tata jak to opowiada\u0142, wiele lat p\u00f3\u017aniej, naszej mamie (Jego siostrze Kasi) to przy tym zawsze p\u0142aka\u0142. Wacek mia\u0142 dwadzie\u015bcia lat. Niemcy przys\u0142ali do domu zawiadomienie, \u017ce zmar\u0142 na zapalenie p\u0142uc. Po tym incydencie Kazek i Edek uciekli z ,,Baudienst\u201d do lasu. Nasz ojciec nie by\u0142 d\u0142ugo w tym lesie, bo zachorowa\u0142 i partyzanci odwie\u017ali go furmank\u0105 do domu z zapaleniem opon m\u00f3zgowych. By\u0142a jesie\u0144 1944 roku, a w tym czasie front stan\u0105\u0142 na ogrodzie u naszych dziadk\u00f3w Irze\u0144skich. Na ogrodzie przed stodo\u0142\u0105 stan\u0119\u0142y dwie katiusze. W domu dziadk\u00f3w Irze\u0144skich zakwaterowano rosyjsk\u0105 lekark\u0119, kt\u00f3ra uratowa\u0142a ojca z \u015bmiertelnej wtedy choroby.<\/p>\n

Fragment wspomnienia pani Stefani Bassary, pochodz\u0105cej z D\u0105browy, kt\u00f3ra w trakcie pisania tekstu mia\u0142a 74 lata. Pani Stefania napisa\u0142a wspomnienie w 60-t\u0105 rocznic\u0105 przyjazdu ze Wschodu.<\/strong><\/p>\n

\"\"

Od lewej Stefania Bassara z siostr\u0105 J\u00f3zef\u0105 Kocur<\/p><\/div>\n

Materia\u0142 zosta\u0142 udost\u0119pniony przez wnuczk\u0119 \u2013 Pani\u0105 Ma\u0142gorzat\u0119 Steciak zamieszka\u0142\u0105 w Warszawie.<\/p>\n

Ojciec pracowa\u0142 i mieszka\u0142 na Wschodzie w miejscowo\u015bci Wybran\u00f3wka, pow. B\u00f3brka. Tam \u0142atwiej by\u0142o o prac\u0119, pracowa\u0142 na kolei. W 1931 roku zabra\u0142 mam\u0119 (z D\u0105browy) na Wsch\u00f3d z dw\u00f3jk\u0105 dzieci i trzecim w drodze.<\/p>\n

We wrze\u015bniu wybuch\u0142a wojna, wszystko si\u0119 zawali\u0142o. Naszym torem kolejowym przeje\u017cd\u017ca\u0142o najpierw wojsko na front, p\u00f3\u017aniej z frontu. Ojca na wojn\u0119 nie zd\u0105\u017cyli wzi\u0105\u0107. Na stacji kolejowej w Wybran\u00f3wce sta\u0142y zbombardowane poci\u0105gi z rannymi, czasami nie\u017cyj\u0105cymi lud\u017ami. Najwi\u0119cej by\u0142o \u017co\u0142nierzy. Co odwa\u017cniejsze dzieci \u0142azi\u0142y po poci\u0105gach, opowiada\u0142y, co widzia\u0142y w \u015brodku. Nie ma co opisywa\u0107 \u2013 zgroza.<\/p>\n

Do nas przyszli Niemcy, p\u00f3\u017aniej 17 wrze\u015bnia \u201eoswobodzili\u201d nas Rosjanie. Widzia\u0142am uciekaj\u0105cych przed \u201eoswobodzicielami\u201d polskich \u017co\u0142nierzy i \u015bcigaj\u0105cych ich \u201eoswobodzicieli\u201d, a p\u00f3\u017aniej strza\u0142y w lesie. Jak front u nas przeszed\u0142, Rosjanie doszli do Przemy\u015bla, Ukrai\u0144cy uznali, \u017ce maj\u0105 Ukrain\u0119. Wszystkich Polak\u00f3w pozwalniano z pracy. Ukrai\u0144cy obj\u0119li urz\u0119dy i kolej. Najgorzej by\u0142o na kolei. Nie potrafili obs\u0142ugiwa\u0107 urz\u0105dze\u0144, by\u0142o w\u00f3wczas bardzo du\u017co wypadk\u00f3w kolejowych.<\/p>\n

W styczniu 1940 roku Rosjanie zacz\u0119li wywozi\u0107 Polak\u00f3w na Sybir. Rozpocz\u0119li od bogatych rolnik\u00f3w, tych, kt\u00f3rzy zakupili po 1920 roku ziemi\u0119. Przyszli do domu w nocy, w ci\u0105gu 10 minut trzeba by\u0142o si\u0119 spakowa\u0107, wsiada\u0107 na furmank\u0119 i do stacji kolejowej, a p\u00f3\u017aniej w nieznane. Pierwszych wywie\u017ali naszych znajomych, Pa\u0144stwo Lachcik\u00f3w. Rodzic\u00f3w z dwiema c\u00f3rkami doros\u0142ymi, zi\u0119ciem i malutkim dzieckiem w beciku. Dziecko zmar\u0142o w drodze, musieli je gdzie\u015b wyrzuci\u0107 po drodze. Doro\u015bli dojechali na Sybir. Tam zmar\u0142 zi\u0119\u0107. Pozostali prze\u017cyli, wr\u00f3cili po wojnie do Polski. Chwil\u0119 mieszkali u Pana D\u0142ugosza Ludwika w D\u0105browie, a p\u00f3\u017aniej wyjechali na Zach\u00f3d.<\/p>\n

Na Sybir wywozili falami. Po gospodarzach zacz\u0119li wywozi\u0107 pozosta\u0142ych Polak\u00f3w. Nikt nie wiedzia\u0142, kiedy po niego przyjd\u0105. Byli\u015bmy przygotowani na wyjazd. Mama pakowa\u0142a co si\u0119 da\u0142o, mieli\u015bmy ususzony chleb w woreczkach, przyszyte pod p\u0142aszczem dwie kieszenie na bochenek chleba i czekali\u015bmy ca\u0142ymi nocami. Oni w dzie\u0144 nie wywozili. W dzie\u0144 chodzili\u015bmy do szko\u0142y, oczywi\u015bcie ukrai\u0144skiej. Nie wolno by\u0142o m\u00f3wi\u0107 po polsku. M\u0119czy\u0142y si\u0119 polskie dzieci, nauczyciele. W urz\u0119dach nie wolno by\u0142o m\u00f3wi\u0107 po polsku. Najgorzej mia\u0142a nasza mama. Nie potrafi\u0142a si\u0119 nauczy\u0107 ukrai\u0144skiego. Dopiero w 1943 roku rodzice zapisali nas do polskiej szko\u0142y w Chodorowie, dok\u0105d doje\u017cd\u017cali\u015bmy poci\u0105giem. Dyrektorem by\u0142 prof. Jawornicki. Po wojnie znalaz\u0142 si\u0119 w Rzeszowie, mia\u0142 sklep ze szczotkami w rynku. Jego c\u00f3rka uczy\u0142a w technikum ekonomicznym.<\/p>\n

W Wybran\u00f3wce id\u0105c do szko\u0142y przechodzili\u015bmy obok stacji kolejowej. Tam widzieli\u015bmy transporty z lud\u017ami wywo\u017conymi na Sybir. Wagony towarowe-bydl\u0119ce wype\u0142nione lud\u017ami. Okna zabite deskami, drzwi zaryglowane. W zimie zimno, w lecie gor\u0105co. W \u015brodku j\u0119ki, krzyki, mod\u0142y, \u015bpiew \u2013 Przyjd\u017a do Jezusa, do niebios bram. W wagonach, w kt\u00f3rych ludzie zachowywali si\u0119 spokojnie, by\u0142y lekko uchylone drzwi. Utkwi\u0142 mi w pami\u0119ci jeden wagon. Na brzegu ko\u0142o drzwi siedzia\u0142a m\u0142oda kobieta, mdla\u0142a co chwil\u0119, wsp\u00f3\u0142pasa\u017cerowie podsuwali jej pod nos amoniak, \u017ceby oprzytomnia\u0142a. Oprzytomnia\u0142a na chwil\u0119, z olbrzymi\u0105 rozpacz\u0105 wo\u0142a\u0142a dwoje dzieci (widocznie ich rozdzielili), zn\u00f3w mdla\u0142a.<\/p>\n

Latem 1940 roku wyp\u0119dzili \u201epan\u00f3w\u201d z dworu, rozparcelowali maj\u0105tek, ale nie mia\u0142 kto na nim pracowa\u0107. Wydawa\u0142o si\u0119 Ukrai\u0144com, \u017ce to samo wszystko si\u0119 zrobi. Zbo\u017ca nikt nie zebra\u0142, ziemniak\u00f3w nie wykopa\u0142, zmarnowali wszystko. W 1940-41 zapanowa\u0142 g\u0142\u00f3d. Ci, kt\u00f3rzy jesieni\u0105 nie chcieli kopa\u0107 pa\u0144skich ziemniak\u00f3w, na wiosn\u0119 szukali przemarzni\u0119tych i przegni\u0142ych, i to jedli. Je\u015bli mieli cho\u0107 kilka ziarenek zbo\u017ca, mielili m\u0142ynkiem do kawy, \u017ceby dzieciom ugotowa\u0107 kaszk\u0119. Ludzie puchli z g\u0142odu i umierali. U nas w domu g\u0142odu nie by\u0142o, ojciec pracowa\u0142 w lesie i zawsze co\u015b do jedzenia za\u0142atwi\u0142. Zbierali\u015bmy grzyby, maliny, poziomki i nasiona buku, kt\u00f3re mama nosi\u0142a do s\u0105siedniej wioski, gdzie robi\u0142a z nich olej. Poza tym mieli\u015bmy mi\u00f3d, za kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o co\u015b wymieni\u0107.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie nas nie zd\u0105\u017cyli wywie\u017a\u0107, bo przyszli Niemcy. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 gorszy horror. Niemcy zaj\u0119li si\u0119 \u017bydami, Ukrai\u0144cy im pomagali. Na pocz\u0105tku kilka dni \u017byd\u00f3w dr\u0119czyli, o\u015bmieszali, kazali im si\u0119 przebiera\u0107 w uroczyste szaty, zabra\u0107 sztandar, prze\u0142o\u017conego \u017cydowskiej gminy wsadzi\u0107 do taczek i wie\u015b\u0107 przez wiosk\u0119 ze \u015bpiewem. Zm\u0119czonych poganiali i bili. My\u015bmy to wszystko widzieli.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej zacz\u0119li \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 i wywozi\u0107 do oboz\u00f3w. \u017bydzi uciekali, \u017ceby schowa\u0107 si\u0119 w lesie, po drodze by\u0142y rzeki. W tych rzekach podczas przep\u0142ywania dopadali ich i zabijali. Rzek\u0105 p\u0142yn\u0119\u0142y trupy i te\u017c to widzieli\u015bmy.<\/p>\n

My musieli\u015bmy si\u0119 wyprowadzi\u0107 z budynku kolejowego, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 po nas Ukrainiec. Mieszkali\u015bmy u Panstwa Fus\u00f3w, Hornyk\u00f3w?, a p\u00f3\u017aniej w domu po Pa\u0144stwu Lachcikach. Jak przyszli Niemcy, w domu tym zamieszka\u0142 ich syn, kt\u00f3rego nie wywie\u017ali, bo nie by\u0142o go w domu. On nam udost\u0119pni\u0142 jeden pok\u00f3j.<\/p>\n

Tamten dom r\u00f3wnie\u017c by\u0142 blisko tor\u00f3w kolejowych i lasu. Zn\u00f3w widzieli\u015bmy transporty z \u017bydami. Tak samo zabite okna i zaryglowane drzwi. \u017bydzi chcieli si\u0119 ratowa\u0107, wyskakiwali jako\u015b przez okna poci\u0105g\u00f3w. Jedni prze\u017cyli i przychodzili do dom\u00f3w przy torach po ratunek, inni zgin\u0119li po wyskoczeniu. Tereny wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w pokryte by\u0142y trupami, a p\u00f3\u017aniej mogi\u0142ami, bo nocami Polacy grzebali nie\u017cyj\u0105cych. Niekt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107. Chowali si\u0119 w ziemiankach w lesie. Tam mieszkali te\u017c miejscowi \u017bydzi, kt\u00f3rych nie uda\u0142o si\u0119 z\u0142apa\u0107. Pami\u0119tam, jak noc\u0105 przychodzili do nas po \u017cywno\u015b\u0107. Mama przygotowywa\u0142a paczki i \u017ca\u0142owa\u0142a ich. W ziemiance mieszka\u0142 zi\u0119\u0107 Pana Gietraja, z \u017con\u0105 i male\u0144kim dzieckiem urodzonym w ziemiance. On najcz\u0119\u015bciej przychodzi\u0142 do nas noc\u0105. Pami\u0119tam nocne zamieszanie w domu, kt\u00f3rego rodzice nie chcieli mi wyja\u015bni\u0107<\/p>\n

Ukrai\u0144cy wsp\u00f3\u0142pracowali z Niemcami. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o, jak m\u00f3wi\u0105 \u2013 \u017bydami przygotuj\u0105 ciasto na chleb, Polakami b\u0119d\u0105 miesza\u0107? Wiedzieli\u015bmy, \u017ce po \u017bydach przyjdzie kolej na Polak\u00f3w.<\/p>\n

Kiedy ojca zwolnili z pracy na kolei, znalaz\u0142 prac\u0119 w lesie jako le\u015bniczy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w pracowa\u0142a w lesie, mogli w ten spos\u00f3b pomaga\u0107 powsta\u0144com. Mama przygotowywa\u0142a \u017cywno\u015b\u0107 i my dzieci 10-13-letnie musieli\u015bmy nosi\u0107 j\u0105 do lasu. Mama m\u00f3wi\u0142a, \u017ce to obiad dla taty. P\u00f3\u017aniej zrozumia\u0142am, \u017ce to nie by\u0142o dla taty. Ja bardzo ba\u0142am si\u0119 chodzi\u0107 z tymi obiadami i najcz\u0119\u015bciej chodzi\u0142a moja m\u0142odsza siostra J\u00f3zia, by\u0142a odwa\u017cna. Brat starszy te\u017c ch\u0119tnie poszed\u0142, bo potem siedzia\u0142 reszt\u0119 dnia na drzewie, \u017ceby go Niemcy do pracy nie zabrali.<\/p>\n

W lesie by\u0142o w\u00f3wczas strasznie. By\u0142y groby po uciekinierach wywo\u017conych do oboz\u00f3w. By\u0142y te\u017c niepochowane zw\u0142oki, ukryte w krzakach, albo cz\u0119\u015bci cz\u0142owieka \u2013 r\u0119ce czy nogi stercz\u0105ce spod kupy zesch\u0142ych krzak\u00f3w. Cz\u0119sto by\u0142y to zw\u0142oki Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w nieznanych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wspomnienie J\u00f3zefa D\u0142ugosza urodzonego 1933 r. w D\u0105browie, kt\u00f3ry w czasie wybuchu wojny mia\u0142 6 lat. Wojn\u0119 zapami\u0119ta\u0142em z bombardowania mostu kolejowego, zwanego wtedy \u017celaznym mostem. Mieli\u015bmy obok mostu pole, kt\u00f3re te\u017c zosta\u0142o zbombardowane. Zgin\u0119\u0142a na nim pas\u0105ca si\u0119 krowa. To by\u0142a pierwsza ofiara niemieckiej napa\u015bci w D\u0105browie. W samej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-316","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=316"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":328,"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/316\/revisions\/328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dabrowa.piotrdlugosz.edu.pl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}